เมืองศรีเทพ

การเดินทางไป จ.เพชรบูรณ์ เมืองมะขามหวาน อุทยานน้ำหนาว ศรีเทพเมืองเก่า เขาค้ออนุสรณ์ นครพ่อขุนผาเมือง เราใช้เส้นทางจาก กรุงเทพทางหลวงหมายเลข 1 ถึงจังหวัดสระบุรีเลยไปจนถึงสวนพฤกษศาสตร์พุแค ตรงกิโลเมตรที่ 125 แยกขวามือเข้าทางหลวงหมายเลข 21 ผ่านอำเภอชัยบาดาล และ อำเภอศรีเทพ และ อำเภอนี้เองที่ทำให้ทางทีมงานขอเก็บภาพที่อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ



ภาพในอดีตปรางค์สองพี่น้อง

อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพเป็นโบราณสถานที่ได้รับรางวัล Thailand Tourism Award ประจำปี 2543 ประเภทแหล่งท่องเที่ยว ทางวัฒนธรรมโบราณสถานยอดเยี่ยม       ชื่อเมืองศรีเทพ ปรากฏขึ้นเป็นครั้งแรกใน พ.ศ. ๒๔๔๗ ในคราวที่พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพเสด็จตรวจราชการมณฑลเพชรบูรณ์สืบเนื่องจากการค้นพบชื่อนี้มนทำเนียบเก่าบอกรายชื่อหัวเมืองและในสมุดดำซึ่งเป็นต้นร่างกะระยะทางให้คนไปแจ้งข่าวการสิ้นราชกาลที่ ๒ ตามหัวเมืองต่างๆมีเส้นทางหนึ่งไปทางเมืองสระบุรี เมืองชัยบาดาล เมืองศรีเทพและเมืองเพชรบูรณ์จึงตั้งสมมุติฐานว่า เมืองศรีเทพคงอยู่ในแม่น้ำป่าสักในคราวนั้นสืบค้นว่าเมืองศรีเทพที่วิเชียรบุรีคงมีต้นเค้าที่มาจากเมืองโบราณที่อยู่ทางใต้ลงมาราว๓o กิโลเมตร ซึ่งทรงสำรวจค้นพบวัตถุโบราณแห่งนี้ว่า เมืองศรีเทพ นับได้ว่าสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงเรียกชื่อเมืองนี้ว่าเมืองศรีเทพ เป็นพระองค์แรกที่ได้ใช้ชื่อนี้มาจนปัจจุบัน


หลุมขุดค้นทางโบราณคดี
การขุดค้นทางโบราณคดีบริเวณเนินดินขนาดใหญ่ภายในเมืองเมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๑ พบหลักฐานสำคัญที่ชี้ให้เห็นถึงร่องรอยดั้งเดิมในสมัยก่อนประวัติศาสตร์คือ โครงกระดูกมนุษย์และของใช้ที่อยู่ในระดับความลึกประมาณ ๔
เมตรจากผิวดินกำหนดอายุประมาณ ๒,ooo ปีมาแล้ว และโครงกระดูกช้างสมัยหลังลงมาการขุดพบโครงกระดูกมนุษย์และของใช้ครั้งนี้เป็นหลักฐานสำคัญที่ยืนยันถึงการตั้งถิ่นฐานของชุมชนใน ระยะแรกเริ่มที่เมืองศรีเทพก่อนที่จะพัฒนาขึ้นมาเป็นสังคมเมืองที่รับอารายธรรมทวารวดีและเขมรโบราณในราวพุทธศตวรรษ๑๑-๑๒ จนกระทั้งเมืองถูกทิ้งร้างไปก่อนหรือต้นสมัยสุโขทัย


ปัจจุบันหลุมขุดค้นดังกล่าวยังเปิดแสดงให้ชมลักษณะของการค้นพบหลักฐานตามลำดับอายุสมัย
ภายใต้อาคารหลุมขุดค้นโบราณคดีซึ่งตั้งอยู่เมือง



Archaeological Excavation site

This mound was excavated in 1988 to a depth of 4 meters. Five skeletons were found in the stratum, one of which is complete. this complete female skeleton was found lying on her back with her head turned toward the north. She is wearing a  carnelian necklace around her neck and a bronze bangle around her left elbow and her left hand holds an iron tool. A number of earthen beads were found scattered in the vicinity. The evidence unearthed suggests that this area was already occupied by  a number of people prior to the rise of SRI THEP as a complex community. Next to this pit in the upper habitation stratum, an elephant skeleton was lying on its left side with its also turned toward the north.


ปรางค์ศรีเทพ
ปราสาทประธานเป็นสถาปัตยกรรมศิลปะเขมรตั้งอยู่บนฐานยกพื้นขนาดใหญ่หันหน้าไปทางทิศตะวันตกเรือนธาตุก่อด้วยอิฐตั้งอยู่บนฐานศิลาแลง
ด้านหน้ามีบรรณาลัยสองสันนิษฐานว่าเป็นที่เก็บคัมภีร์ศาสนาอายุสมัยการก่อสร้างกำหนดจาสมัยอายุของทับหลังที่พบในบริเวณนี้ได้ในราวพุทธศตวรรษที่ ๑๖ – ๑๗ และพบหลักฐานว่ามีการซ่อมแซมในราวพุทธศตวรรษที่ ๑๘ แต่จากการขุดค้นทางโบราณคดีเพิ่มเติมที่บริเวณบรรณาลัยด้านหน้าปราสาทเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๔๔ – ๒๕๔๕ ได้พบหลักฐานซากอาคารและสระน้ำที่มีความเก่าแก่กว่าตัวปราสาทถูกถมปิดทับอยู่ข้างใต้อีกหลายยุคหลายสมัย

Prang Sri Thep Monument

This monument id square in shape and was built of brick with a laterite base. Its lotus shaped top, carved from sandstone has off. /the Khmers’ association with Hinduism is reflected in the decoration of two lintels found here which also indicates that the monument was constructed around the 11 – 12 century A.D. during the late Bapuan early Angkor Wat style of art.

โบราณสถานเขาคลังใน
เป็นศาสนาสถานในพุทธศาสนา มีอายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๒ – ๑๗ สถาปัตยกรรมประธานเหลือเพียงฐานที่มีขนาดสูงใหญ่มาก ก่อด้วยศิลาแลงผิวนอกฉากด้วยปูนทำเป็นลักษณะวิหารคล้ายรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าแต่ภายในทึบตัน ด้านหน้าทางทิศตะวันออกมีบันไดทางขึ้นสู่ทางด้านบนซึ่งมีร่ิองรอยว่าเคยดีสิ่งก่อสร้างอาจเป็นสถูปหรือวิหารขนาดย่อมตั้งอยู่ ที่ฐานล่างทางทิศใต้ และทิศตะวันตกยังหลงเหลือภาพปูนปั้นประดับเป็นรูปปูนปั้นประดับเป็นรูปคนแคระและสัตว์แบกโบราณสถาน ลักษณะทางศิลปะเป็นแบบทราวดีเช่นเดียวกับภาพปูนปั้นที่เมืองคูบัวจังหวัดราชบุรีและวัดนครโกษาจังหวัดลพบุรี แต่ภาพปูนปั้นคนแคระแบกของที่นี่จะมีลักษณะแตกต่างออกไปคือคนแคระมีศีรษะเป็นคนและสัตว์ต่างๆ เช่น ลิง สิงห์ ควาย ฯลฯ ซึ่งลักษณะเช่นนี้พบเพียงแห่งเดียวในประเทศไทย

Khao Klang Nai Monument

This laterite monument is rectangular in shape and faces east. It is about 28.40 meters wide, 44.30 meters long, 12 meters high and was covered with mortar which
was when decorated with stucco motifs. there might have been another structure built on top of it but if so, it has crumbled and disappeared.

The style of architecture and decoration suggest that Khao Klang Nai Monument was constructed under the influence of Dvaravati Buddhism. This monument revealed fine stucco which are similar to those gound at Muang Buo in Rachaburi and Wat  Nakhon Kosa in Lopburi.

ปรางค์สองพี่น้อง
เป็นปราสาทแบบศิลปะเขมรสององค์ตั้งอยู่คู่กัน หันหน้าไปทางทิศตะวันตก จากการขุดแต่งทางโบราณคดีพบทับหลังจำหลักเป็นรูปพระอิศวรอุ้มนางปารพตีประทับนั่งบนหลังโคนนทิ กำหนดอายุได้ในราวศตวรรษที่ ๑๗ ปัจจุบันติดตั้งอยู่ที่ปราสาทหลังเล็กจากเรื่องราวที่สลักบททับหลังและโบราณวัตถุอื่นๆ เช่น ศิวลึงค์ ฐานโยนิและโคนนทิที่พบ สันนิษฐานว่าโบราณสถานแห่งนี้เป็น ศาสนาสถานในศาสนาฮินดูลัทธิไศวนิกาย
Prang Songh Phi Nong Monument
The monument consists two brick Prangs, the main and small Prang, next to each other on the same base. The small Prang has almost entirely disintegrated. Lintel decoration reflects the influence of Khmer art during the 11 – 12 century  A.D

โบราณสถานอื่น ๆนอกจากโบราณสถานหลักภายในเมืองแล้วยังมีโบราณสถานขนาดเล็กกระจัดหระจายอยู่ทั่วไป นอกเมืองออกไปยังมีโบราณสถานที่สำคัญอีกหลายแห่ง เช่น ทางทิศเหนือห่างไปราว ๒ – ๓ กิโลเมตร มีโบราณสถานเขาคลังนอก ซึ่งเป็นเนินโบราณสถานขนาดใหญ่ใกล้เคียงกับโบราณสถานเขาคลังใน แต้ยังไม่ได้ทำการขุดแต่งและพัฒนา โบราณสถานปรางค์ฤาษีซึ่งเป็นปราสาทในแบบศิลป์เขมร ส่วนทางด้านทิศตะวัน ตกของเมืองห่างไปราว ๒o กิโลเมตร มีโบราณสถานที่อยู่ในถมอรัตน์ ซึ่งพบภาพสลักบนผนังถ้ำเป็นรูปพระโพธิสัตว์และพุทธรูปในแบบศิลปะทราวดี นอกจากโบราณสถานหลักภายในเมืองแล้วยังมีโบราณสถานขนาดเล็กกระจัดหระจายอยู่ทั่วไป นอกเมืองออกไปยังมีโบราณสถานที่สำคัญอีกหลายแห่ง เช่น ทางทิศเหนือห่างไปราว ๒ – ๓ กิโลเมตร มีโบราณสถานเขาคลังนอก ซึ่งเป็นเนินโบราณสถานขนาดใหญ่ใกล้เคียงกับโบราณสถานเขาคลังใน แต้ยังไม่ได้ทำการขุดแต่งและพัฒนา โบราณสถานปรางค์ฤาษีซึ่งเป็นปราสาทในแบบศิลป์เขมร ส่วนทางด้านทิศตะวัน ตกของเมืองห่างไปราว ๒o กิโลเมตร มีโบราณสถานที่อยู่ในถมอรัตน์ ซึ่งพบภาพสลักบนผนังถ้ำเป็นรูปพระโพธิสัตว์และพุทธรูปในแบบศิลปะทราวดี

นอกจากโบราณสถานหลักภายในเมืองแล้วยังมีโบราณสถานขนาดเล็กกระจัดหระจายอยู่ทั่วไป นอกเมืองออกไปยังมีโบราณสถานที่สำคัญอีกหลายแห่ง เช่น ทางทิศเหนือห่างไปราว ๒ – ๓ กิโลเมตร มีโบราณสถานเขาคลังนอก ซึ่งเป็นเนินโบราณสถานขนาดใหญ่ใกล้เคียงกับโบราณสถานเขาคลังใน แต้ยังไม่ได้ทำการขุดแต่งและพัฒนา โบราณสถานปรางค์ฤาษีซึ่งเป็นปราสาทในแบบศิลป์เขมร ส่วนทางด้านทิศตะวัน ตกของเมืองห่างไปราว ๒o กิโลเมตร มีโบราณสถานที่อยู่ในถมอรัตน์ ซึ่งพบภาพสลักบนผนังถ้ำเป็นรูปพระโพธิสัตว์และพุทธรูปในแบบศิลปะทราวดี

นอกจากโบราณสถานหลักภายในเมืองแล้วยังมีโบราณสถานขนาดเล็กกระจัดหระจายอยู่ทั่วไป นอกเมืองออกไปยังมีโบราณสถานที่สำคัญอีกหลายแห่ง เช่น ทางทิศเหนือห่างไปราว ๒ – ๓ กิโลเมตร มีโบราณสถานเขาคลังนอก ซึ่งเป็นเนินโบราณสถานขนาดใหญ่ใกล้เคียงกับโบราณสถานเขาคลังใน แต้ยังไม่ได้ทำการขุดแต่งและพัฒนา โบราณสถานปรางค์ฤาษีซึ่งเป็นปราสาทในแบบศิลป์เขมร ส่วนทางด้านทิศตะวัน ตกของเมืองห่างไปราว ๒o กิโลเมตร มีโบราณสถานที่อยู่ในถมอรัตน์ ซึ่งพบภาพสลักบนผนังถ้ำเป็นรูปพระโพธิสัตว์และพุทธรูปในแบบศิลปะทราวดี

เมืองศรีเทพ
มีคูน้ำคันดินเป็นกำแพงเมืองล้อมรอบ พื้นที่ ๒,๘๘๙ ไร่ เมืองในมีเนื้อที่ประมาณ ๑,๓oo ไร่  เมืองในมีเนื้อที่ประมาณ๑,๓oo ไร่ลักษณะเป็นรูปเกือบกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๑.๕กิโลเมตร มีช่องประตูเมือง ๖ ช่องทองพื้นที่ภายในเป็นที่ราบลอนลูกเคลื่อน มีโบรานราว ๔o แห่งมีสระน้ำและหนองน้ำกระจายอยู่ทั่วไป เมืองนอกมีเนื้อที่ประมาณ ๑,๕๘๙ไร่ ลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าต่อออกไปทางด้านทิศตะวันออกของในเมืองใน
พื้นที่เป็นที่ราบมีช่องประตูเมือง ๖ ช่องทางมีสระน้ำอยู่ทั่วไปและมีโบราณสถานราว ๕๔  แห่ง
นอกเมืองมีโบราณสถานอยู่ราว ๕o แห่ง
Sri thep Historic Town

The ancient town of Sri thep is located in Petchabun Province in the Pa Sak River Basin. It is about 240 kilometers north of Bangkok along Highway 21. The town consists of two connected parts, the total area is about 4.7 kilometers. The inner town is urrounded by walls and moats which from almost concentric circles which give the inner town a diameter of about 1.5 kilometer. Ponds are found through out the rolling plain of the town. The outer town is in the shape of rectangle with round corners. Wall and moats surround the outer town which contain the ruins of monuments, most of which have been damaged by looting.
อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ
เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08.00-16.00 น. และสามารถอยู่ชมจนถึง 18.00 น.
ค่าเข้าชม คนไทย 20 บาท ชาวต่างประเทศ 100 บาท
รถยนต์พร้อมคนขับ 50บาท
มอเตอร์ไซค์พร้อมคนขับ 20 บาท มีบริการรถรางชมโบราณวัตถุ คนละ 10 บาท สำหรับผู้ที่สนใจเข้าชมเป็นหมู่คณะและต้องการติดต่อวิทยากรบรรยาย ติดต่อโดยตรงได้ที่อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ อ.ศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์ 67170 โทร. (056) 556555

การเดินทาง
เมืองศรีเทพอยู่ห่างจากตัวเมืองเพชรบูรณ์ประมาณ 130 กม. ตามทางหลวงหมายเลข 21 (สระบุรี-หล่มสัก) ถึงหลักกม.ที่ 102 แล้วแยกเข้าทางหลวงหมายเลข 2211ไปอีกประมาณ 9 กม. จะเห็นป้ายบอกทางเข้าอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพอยู่ด้านขวามือ

ห้องภาพรวมคลิ้กที่ภาพเล็กเพื่อขยายใหญ่